کاخ هشت بهشت اصفهان

کاخ هشت بهشت در دوره زمامداری شاه سلیمان صفوی و در سال 1080 هجری در باغ بلبل بنا شد. پس از این نیز در پایتخت- های پیشین صفویه، تبریز و قزوین نیز بناهایی به این نام وجود داشت که اکنون اثری از آن ها باقی نیست. لیکن هشت بهشت اصفهان با دنیایی از تخیلات هم چنان باقی مانده است.

کاخ هشت بهشت اصفهان

کاخ در دو طبقه و بر یک پایه هشت ضلعی به بلندی 130 سانتی متر بنا شده است، بلندی کاخ نیز نزدیک به 14 متر می باشد. کاخ را از چهارسوی، چهار ایوان باشکوه فرا گرفته است که نور لازم و کافی باغ را به فضای درونی بنا می رساند، فضای مرکزی بنا دارای مقرنس های گچی است که به نقاشی آراسته شده و از چهارسو به چهار ایوان باز می گردد، آن گونه که طرح درونی بنا را به شکل چلیپا درمی آورد که در چهارطرف، چهار واحد ساختمانی طراحی شده و در کل با طبقه بالا، هشت واحد جدا از هم طراحی شده است. هر یک از واحدها با نقشه معماری، طرح تزیینی و فضای درونی گوناگون سامان یافته است. معمار، بنا را به هزار تویی تبدیل کرده که در این فضای کوچک، به ویژه در طبقه دوم، غرفه های بسیار کوچک پدید آورده و برای جای جای آن از دیدگاه تزیینی و بهره گیری برنامه داشته است.

ایوان شمالی کاخ، حوضی مرمرین با ژرفای کم به نام حوض مروارید دارد، ایوان نیمروزی کاخ نیز فرایندی آبشارگونه، در دیواره ایوان به صورت یک کانال قایم طراحی شده که از حوضی با پوشش مسین از طبقه بالا، آب جریان یافته و هم چون آبشار به درون حوض کوچک پایینی می ریزد. اتاق های کاخ به طور کامل به نقاشی دیواری و آیینه کاری آراسته بوده که قسمت بیشتر آن ها در دوره قاجاریه از بین رفته است.

کاخ هشت بهشت طرحی هشت پهلو دارد و تلاش شده با توجه به نام کاخ، الگوها و نمادهایی از عدد هشت به اجرا درآورده گردد. چنان چه شمار واحدهای ساختمانی هشت تا، حوض مرکزی هشت پهلو است، آجرهای کف پوش هشت پهلویی نیز دارد. اتاق های دو واحد ساختمانی آن نیز هشت پهلو است. در نمای بیرونی، کاخ تزیینات کاشی کاری جالبی در بالای حوض دارد که برخی اشاره به داستان های پندآموز، برخی در بردارنده نمادهای حماسی و ملی است، برخی نیز صحنه های شکار جانوران و پرندگان و گاه جانوران اسطوره ای چون سیمرغ را به نمایش درآورده است.

در اواخر دوران قاجار عمارت هشت بهشت به مالکیت خصوصی اشخاص در آمد و از زیورهای نفیس و گرانبهای دوره صفویه عاری گشت، به طوری که امروز از آن همه شکوه و فریبندگی داخل کاخ و آب نماها و جوی های آب روان اثری بر جای نمانده است. با همه دخل و تصرفات، زیبایی صفوی این بنا برجای مانده است، چنان که آندره گدار باستان شناس و ایران شناس می گوید:

کاخ هشت بهشت با تالاری که از هر سو باز است و با چهار عمارت کلاه فرنگی در چهار گوشهٔ خود هنوز هم ترکیب اصلی و مختصری از لطف و ملاحت روزگاران گذشته را حفظ کرده است.ذکر این نکته مناسبت دارد که تزئینات این کاخ هشت گوشه که نشانه روحیه معماری و تزئینات اواخر دوره صفوی است به همراه ساختمان آن که میان باغ واقع شده است بعدها به فراوانی مورد تقلید قرار گرفته است.

کلیه سیاحان و دنیاگردانی که از اصفهان بازدید کرده و پیروز شده اند به درون کاخ هشت بهشت راه یابند، آن را از بهترین بناهای دنیا نامیده اند. به طوری که شاردن سیاح فرانسوى درباره این کاخ چنین نوشته است:

...کاخ هشت بهشت در باغ بلبل قرار گرفته است. تمام سقف هاى آن موزائیک بسیار عالى است. دیوارها و جرزها دو طبقه و دالانها و غلام گردش هایى در اطراف آنهاست. در این دالانها صدها مکان است که از دلکش ترین و فرح انگیزترین نقاط دنیا محسوب مى گردد و هر یک به وسیله منفذى که بدان نور مى تابد، روشن مى گردد. این روشنایى متناسب با تفریجاتى است که این امکنه ویژه آنها ساخته شده است.هیچ یک از این نقاط از حیث شکل و ساختمان و تزئینات به دیگرى شبیه نیست. در هر جایى چیزهایى تازه و گوناگون است چنانکه در بعضى بخاری هاى متنوع و در برخى دیگر حوض ها و فواره هایى است که از لوله هایى از داخل دیوار آب مى گیرند. این تالار عجیب در حقیقت لابیرنتى است که انسان در قسمت فوقانى آن گم مى گردد و پله ها چنان مخفى است که به آسانى پیدا نمى گردد. قسمت پائین تا ده پا از سطح زمین از سنگ یشم و نرده ها از چوب زرنگار و قاب ها و چهارچوب ها از نقره و جام ها از بلور و آلت ها از شیشه هاى رنگارنگ ظریف ساخته شده است. ..

عمارت تاریخى هشت بهشت نمونه اى از کاخ هاى محل سکونت آخرین سلاطین دوره صفویه است که در دوره شاه سلیمان در سال 1080 هجرى بنا شده است. کاشی کاری هایی که انواع حیوانات پرنده ، درنده و خزنده برروی آن نقش بسته ، از آثار این کاخ بشمار می آیند . از باغ وسیع هشت بهشت چیز زیادى باقى نمانده ولى قصر تاریخى آن هنوز اثر ارزنده و جالبى است که پس از انقلاب پارکى در اطراف آن ساخته شده است که در حال حاض از گردشگاه های پرطرفدار شهر زیبای اصفهان است.

منبع: وبسایت سیری در ایران

منبع: لست سکند
انتشار: 28 بهمن 1398 بروزرسانی: 28 بهمن 1398 گردآورنده: manotosport.ir شناسه مطلب: 681

به "کاخ هشت بهشت اصفهان" امتیاز دهید

امتیاز دهید:

دیدگاه های مرتبط با "کاخ هشت بهشت اصفهان"

* نظرتان را در مورد این مقاله با ما درمیان بگذارید